ISO 14064 Doğrulaması Nasıl Yapılır, Kimler İçin Gereklidir?

ISO 14064, sera gazı emisyonlarının hesaplanması, raporlanması ve doğrulanmasına ilişkin uluslararası standartlar serisidir. ISO 14064 doğrulaması ise bir kuruluşun sera gazı beyanının, bağımsız ve akredite bir doğrulama kuruluşu tarafından ISO 14064-3 standardına göre incelenmesi ve bir doğrulama beyanıyla sonuçlandırılmasıdır.

Doğrulama gönüllüdür; ancak müşteriler, finans kuruluşları ve yatırımcılar tarafından giderek daha sık talep edilmektedir.

ISO 14064 standardı neyi kapsamaktadır?

ISO 14064 serisi üç bölümden oluşmaktadır:

• ISO 14064-1:2018: Kuruluş düzeyinde sera gazı emisyonlarının ve giderimlerinin hesaplanması ve raporlanması. Kurumsal karbon ayak izi çalışmalarının temel standardıdır.
• ISO 14064-2:2019: Emisyon azaltımı veya giderimi sağlayan projelerin hesaplanması ve raporlanması.
• ISO 14064-3:2019: Sera gazı beyanlarının doğrulanması ve geçerli kılınması.

ISO 14064-1, emisyonları altı kategoride sınıflandırmaktadır: doğrudan emisyonlar, ithal edilen enerjiden kaynaklanan dolaylı emisyonlar, ulaşımdan, satın alınan ürünlerden, satılan ürünlerin kullanımından ve diğer kaynaklardan gelen dolaylı emisyonlar. Bu yapı, Sera Gazı Protokolü’ndeki Kapsam 1, 2 ve 3 ayrımıyla büyük ölçüde örtüşmektedir.

ISO 14064 doğrulaması kimler için gereklidir?

ISO 14064 doğrulaması yasal bir zorunluluk değildir. Ancak aşağıdaki durumlarda sıklıkla talep edilmektedir:

• Uluslararası müşteriler, tedarikçilerinden doğrulanmış emisyon verisi istediğinde,
• Bankalar yeşil finansman veya sürdürülebilirlik bağlantılı kredi değerlendirmesi yaptığında,
• Şirket emisyon azaltım hedefi belirlediğinde ve ilerlemesini güvenilir biçimde göstermek istediğinde,
• Sürdürülebilirlik raporunda yer alan emisyon verilerinin güvenilirliği artırılmak istendiğinde.

Doğrulama süreci nasıl işlemektedir?

Doğrulama genellikle şu adımlarla yürütülmektedir:

1. Sera gazı envanterinin hazırlanması: Şirket, ISO 14064-1’e göre emisyonlarını hesaplamakta ve bir sera gazı raporu hazırlamaktadır.
2. Doğrulama kuruluşunun seçilmesi: ISO 14065 kapsamında akredite edilmiş bir kuruluş seçilmektedir. Türkiye’de akreditasyon TÜRKAK tarafından yapılmaktadır.
3. Kapsamın ve güvence düzeyinin belirlenmesi: Doğrulanacak dönem, organizasyonel sınırlar, güvence düzeyi ve önemlilik eşiği üzerinde anlaşılmaktadır.
4. Planlama ve risk değerlendirmesi: Doğrulayıcı, hata riskinin yüksek olduğu alanları belirlemektedir.
5. Belge incelemesi ve saha ziyareti: Faaliyet verileri, faturalar, sayaç kayıtları ve hesaplamalar kanıtlarla karşılaştırılmaktadır.
6. Bulguların giderilmesi: Tespit edilen hatalar ve eksiklikler şirket tarafından düzeltilmektedir.
7. Doğrulama beyanı: Doğrulayıcı, sera gazı beyanına ilişkin görüşünü yazılı olarak açıklamaktadır.

Sınırlı ve makul güvence arasındaki fark nedir?

Doğrulama iki farklı güvence düzeyinde yapılabilmektedir:

• Sınırlı güvence: Doğrulayıcı, beyanın önemli ölçüde hatalı olduğuna dair bir bulguya rastlanmadığını belirtmektedir. İnceleme kapsamı daha dardır.
• Makul güvence: Doğrulayıcı, beyanın önemli hatalar içermediğini olumlu bir görüşle ifade etmektedir. Daha kapsamlı inceleme ve kanıt gerektirmektedir.

Türkiye ETS kapsamındaki yasal doğrulamada makul güvence esas alınmaktadır. Gönüllü doğrulamalarda ise güvence düzeyi, talep eden tarafın beklentisine göre belirlenmektedir.

ISO 14064 doğrulaması yasal yükümlülüklerin yerine geçer mi?

Hayır. ISO 14064 doğrulaması gönüllü bir çalışmadır ve yasal yükümlülüklerin yerini tutmamaktadır:

• Türkiye ETS: Kapsamdaki tesislerin emisyon raporları, Türkiye ETS Yönetmeliği’ne göre ISO/IEC 17029 kapsamında akredite edilmiş ve Başkanlığın MEDAS sistemi üzerinden atanan doğrulayıcı kuruluşlarca doğrulanmaktadır.
• SKDM: AB’ye ihraç edilen ürünlerin gerçek emisyon verileri, AB SKDM mevzuatına göre akredite edilmiş doğrulayıcılar tarafından doğrulanmaktadır.
• TSRS: Sürdürülebilirlik raporlarının güvence denetimi, KGK düzenlemelerine göre yürütülmektedir.

Bununla birlikte ISO 14064-1’e göre hazırlanmış sağlam bir envanter, bu yükümlülüklere hazırlığı önemli ölçüde kolaylaştırmaktadır.

Doğrulamaya nasıl hazırlanılır?

Doğrulamanın sorunsuz geçmesi, büyük ölçüde verilerin izlenebilirliğine bağlıdır. Hazırlık sürecinde şu noktalar önem taşımaktadır:

• Her faaliyet verisinin kaynağının (fatura, sayaç okuması, üretim kaydı) belgelenmesi,
• Kullanılan emisyon faktörlerinin ve kaynaklarının kayıt altına alınması,
• Organizasyonel sınırların ve baz yılın açıkça tanımlanması,
• Hesaplamaların iç kontrolden geçirilmesi.

Sık sorulan sorular

ISO 14064 belgesi ne kadar süre geçerlidir?

Uygulamada “ISO 14064 belgesi” olarak anılan belge, belirli bir dönemin, genellikle bir takvim yılının sera gazı beyanına ilişkin doğrulama beyanıdır. Her yeni raporlama dönemi için yeniden doğrulama yapılmaktadır.

ISO 14064 ile ISO 14001 arasındaki fark nedir?

ISO 14001, bir çevre yönetim sisteminin kurulmasına ilişkin bir yönetim sistemi standardıdır. ISO 14064 ise sera gazı emisyonlarının hesaplanması ve doğrulanmasına odaklanmaktadır.

ISO 14064 doğrulamasını kimler yapabilir?

Doğrulama, ISO 14065 kapsamında akredite edilmiş bağımsız doğrulama kuruluşları tarafından yapılmaktadır. Akredite kuruluşların listesine TÜRKAK’ın internet sitesinden ulaşılabilmektedir.