SKDM (CBAM) Rehberi: AB’ye İhracat Yapan Şirketler
Kısaca
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İng. CBAM), AB’ye ithal edilen çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre, elektrik ve hidrojen ürünlerinin gömülü emisyonlarına, AB içindeki üreticilerin ödediği karbon fiyatına denk bir maliyet uygulayan düzenlemedir. Kesin dönem 1 Ocak 2026’da başlamıştır. 2026 ithalatına ilişkin ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027’ye kadar yapılmaktadır.
Mevzuat künyesi · Durum: Yürürlükte
| Dayanak | AB Tüzüğü 2023/956 |
| Son büyük değişiklik | AB Tüzüğü 2025/2083 (yürürlük 20.10.2025) |
| Uygulayıcı | Avrupa Komisyonu ve AB üye devletlerinin yetkili makamları |
| Yükümlü | AB’deki yetkili SKDM beyan sahibi (ithalatçı) |
| Kesin dönem | 1 Ocak 2026’dan itibaren |
SKDM nedir?
SKDM, AB’nin emisyon ticaret sistemi (AB ETS) kapsamındaki üreticilere uygulanan karbon fiyatının, aynı ürünleri AB’ye ithal edenlere de yansıtılmasını sağlamaktadır. Amaç, üretimin karbon fiyatı uygulanmayan ülkelere kaymasını, yani karbon kaçağını (İng. carbon leakage) önlemektir.
Mekanizma, 1 Ekim 2023 – 31 Aralık 2025 arasındaki geçiş döneminde yalnızca raporlama yükümlülüğü olarak uygulanmıştır. 1 Ocak 2026’dan itibaren kesin döneme geçilmiş ve ithal edilen ürünlerin gömülü emisyonları için SKDM sertifikası teslim yükümlülüğü başlamıştır.
Hangi ürünler kapsamdadır?
Kapsamdaki ürünler, Tüzüğün Ek-I’inde Kombine Nomenklatür (KN) kodlarıyla sayılmaktadır:
| Sektör | Örnek ürünler | Hesaba katılan emisyon |
|---|---|---|
| Çimento | Klinker, çimento | Doğrudan ve dolaylı |
| Demir-çelik | Ham demir, yarı mamul ve mamul çelik ürünleri | Doğrudan |
| Alüminyum | Ham alüminyum, alüminyum ürünleri | Doğrudan |
| Gübre | Amonyak, nitrik asit, üre, karışık gübreler | Doğrudan ve dolaylı |
| Elektrik | Elektrik enerjisi | Doğrudan |
| Hidrojen | Hidrojen | Doğrudan |
Bir ithalatçının bir takvim yılında ithal ettiği kapsamdaki ürünlerin toplam ağırlığı 50 tonu aşmıyorsa SKDM yükümlülükleri uygulanmamaktadır. Bu eşik elektrik ve hidrojen için geçerli değildir. Eşiğin yıl içinde aşılması hâlinde, o yılın tüm ithalatı kapsama girmektedir.
Takvim nasıl işlemektedir?
- 01.10.2023 Yalnızca raporlamaya dayalı geçiş dönemi başlamıştır.
- 20.10.2025 Sadeleştirme getiren 2025/2083 sayılı Tüzük yürürlüğe girmiştir.
- 01.01.2026 Kesin dönem başlamıştır.
- 31.03.2026 Bu tarihe kadar yetkili SKDM beyan sahipliği başvurusu yapan ithalatçılar, başvuruları sonuçlanana kadar ithalata devam edebilmektedir.
- Şubat 2027 SKDM sertifikalarının satışının başlaması öngörülmektedir.
- 30.09.2027 2026 ithalatına ilişkin ilk yıllık SKDM beyannamesinin sunulması ve sertifikaların teslimi için son tarihtir.
- 2027’den itibaren Her çeyrek sonunda, yıl başından itibaren ithal edilen ürünlerin gömülü emisyonlarının en az %50’sine karşılık gelen sertifikanın hesapta bulundurulması zorunludur.
Gömülü emisyon nasıl hesaplanmaktadır?
Gömülü emisyon (İng. embedded emissions), bir ürünün üretimi sırasında salınan sera gazlarının toplamıdır ve üretimde kullanılan, kendisi de SKDM kapsamında olan öncül maddelerin (İng. precursors) emisyonlarını da içermektedir. SKDM’de ısı ve soğutma doğrudan emisyon sayılmakta; dolaylı emisyon yalnızca üretimde tüketilen elektriği ifade etmektedir.
Hesaplamada iki yol bulunmaktadır: tesisten alınan gerçek değerler veya Avrupa Komisyonu’nun yayımladığı varsayılan değerler. Gerçek değerlerin kullanılması hâlinde verilerin akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanması gerekmektedir; varsayılan değerler için doğrulama aranmamaktadır.
Sertifika yükümlülüğünün mantığı (basitleştirilmiş)
Gömülü emisyon × Yıllık SKDM oranı − Menşe ülkede ödenen karbon fiyatı indirimi
Kaynak: AB Tüzüğü 2023/956, md. 9 ve 31. Ayrıntılı hesaplama uygulama tüzükleriyle belirlenmektedir.
SKDM yükü yıllara göre nasıl artmaktadır?
SKDM yükümlülüğü, AB ETS’deki ücretsiz tahsisatın kademeli olarak kaldırılmasına paralel artmaktadır. Gömülü emisyonların SKDM’ye tabi payı aşağıdaki gibidir:
| Yıl | SKDM’ye tabi pay | Yıl | SKDM’ye tabi pay |
|---|---|---|---|
| 2026 | %2,5 | 2031 | %61 |
| 2027 | %5 | 2032 | %73,5 |
| 2028 | %10 | 2033 | %86 |
| 2029 | %22,5 | 2034 | %100 |
| 2030 | %48,5 |
Türkiye ETS, SKDM maliyetini düşürebilir mi?
Tüzüğün 9. maddesi uyarınca, menşe ülkede fiilen ödenen karbon fiyatı, belirli koşullar altında teslim edilmesi gereken sertifika sayısından düşülebilmektedir. Düşülebilecek tutarın hesabında ücretsiz tahsisat gibi unsurlar da dikkate alınmaktadır. Avrupa Komisyonu’nun 2027’den itibaren üçüncü ülkelerin karbon fiyatlandırma sistemleri için varsayılan referans değerler yayımlaması öngörülmektedir.
Türkiye ETS’nin pilot döneminde fiyat mekanizmasının 2027’de başlaması öngörülmektedir. Ayrıntılar için Türkiye ETS rehberine bakılabilir.
İhracatçılar açısından süreç nasıl işlemektedir?
SKDM yükümlülüğü AB’deki ithalatçıya aittir; ancak gerekli emisyon verisi büyük ölçüde üretici tesisten gelmektedir. Süreç genel olarak şu adımlardan oluşmaktadır:
- Kapsam kontrolü İhraç edilen ürünlerin KN kodlarının Tüzüğün Ek-I’inde yer alıp almadığı belirlenmektedir.
- Emisyon verisi Tesis düzeyinde doğrudan ve gerekiyorsa dolaylı emisyonlar ile öncül madde verileri izlenmektedir.
- Doğrulama Gerçek değerler kullanılacaksa veriler akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanmaktadır.
- Veri aktarımı Doğrulanmış veriler, yıllık beyanı hazırlayan AB’deki ithalatçıya iletilmektedir.
Ücretsiz ön değerlendirme
Şirketiniz Türkiye ETS veya SKDM kapsamında mı?
Birkaç soruyu yanıtlayın, hangi yükümlülüklerin sizi ilgilendirdiğini görün.
Sık sorulan sorular
SKDM yükümlülüğü ihracatçıya mı, ithalatçıya mı aittir?
Beyan ve sertifika teslim yükümlülüğü AB’deki yetkili SKDM beyan sahibine, yani ithalatçıya aittir. İhracatçı tesis ise gömülü emisyon verisini sağlamaktadır.
50 ton eşiği nasıl uygulanmaktadır?
Eşik, bir ithalatçının bir takvim yılındaki toplam SKDM kapsamındaki ithalatına uygulanmaktadır. Elektrik ve hidrojen için geçerli değildir; aşılması hâlinde o yılın tüm ithalatı kapsama girmektedir.
Varsayılan değerler kullanılırsa doğrulama gerekir mi?
Hayır. Doğrulama yalnızca tesisten alınan gerçek değerler kullanıldığında gerekmektedir. Varsayılan değerler ise genellikle gerçek değerlerden daha yüksek bir yük doğurabilmektedir.
Neler değişti?
| 11.10.2026 | Rehber yayımlandı. |