“3.000 TL Karbon Vergisi” İddiası Doğru mu? Karbon Vergisi Nedir?

Bu yazının yayımlandığı tarih itibarıyla Türkiye’de bireylere ton başına 3.000 TL tutarında karbon vergisi getiren bir yasal düzenleme bulunmamaktadır. Türkiye’de karbon fiyatlandırması, 7552 sayılı İklim Kanunu ile kurulan emisyon ticaret sistemi üzerinden düzenlenmekte olup bu sistem, yıllık emisyonu 50.000 ton CO2 eşdeğerini aşan büyük tesisleri kapsamaktadır.

İddia nedir?

2024 yılından bu yana bazı haber sitelerinde ve sosyal medyada, Türkiye’de yakında karbon vergisi uygulanacağı ve vatandaşların doğal gaz, kömür ve araç kullanımına bağlı olarak ton başına 2.500 ile 3.000 TL arasında vergi ödeyeceği ileri sürülmüştür. İddiaların bir kısmı Hazine ve Maliye Bakanlığı’na atfedilmiş, ancak bu iddiaları doğrulayan bir kanun metni, yönetmelik veya Resmî Gazete kaydı gösterilmemiştir.

Mevzuat ne söylemektedir?

Türkiye’nin iklim alanındaki temel düzenlemesi, 9 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren 7552 sayılı İklim Kanunu’dur. Kanun, karbon fiyatlandırmasını bir vergi olarak değil, emisyon ticaret sistemi (ETS) olarak düzenlemektedir. Kanun’da bireylerin tüketimine veya karbon ayak izine dayalı bir vergi öngörülmemiştir.

Kanun’un ayrıntılarını belirleyen Türkiye ETS Yönetmeliği ise 27 Ağustos 2026’da yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik, sistemin kapsamını belirli sanayi faaliyetlerini yürüten tesislerle sınırlandırmaktadır.

Türkiye’de karbon fiyatlandırması kimleri kapsamaktadır?

Türkiye ETS’nin temel özellikleri şunlardır:

• Kapsam: Yönetmelikte sayılan faaliyetleri yürüten ve yıllık emisyonu 50.000 ton CO2 eşdeğerini aşan tesisler.
• Pilot dönem: Karbon Piyasası Kurulu kararıyla 2026–2027 yıllarında elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum ve gübre sektörleriyle sınırlandırılmıştır.
• İşleyiş: Tesisler, emisyonları kadar tahsisat teslim etmektedir. Tahsisatların bir kısmı ücretsiz dağıtılmakta, bir kısmı ise piyasada alınıp satılmaktadır.

Bireylerin, hanelerin veya küçük işletmelerin bu sistem kapsamında doğrudan bir yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Karbon vergisi nedir, ETS’den farkı nedir?

Karbon vergisi, fosil yakıt kullanımı veya emisyonlar üzerinden ton başına sabit bir tutar olarak alınan vergidir. Vergide fiyatı devlet belirlemekte, azaltım miktarı ise önceden bilinmemektedir. ETS’de ise toplam emisyon miktarı üst sınırla belirlenmekte, fiyat piyasada oluşmaktadır.

Karbon vergisi dünyada ilk olarak 1990’da Finlandiya’da, ardından İskandinav ülkelerinde uygulanmaya başlanmıştır. Bugün birçok ülkede karbon vergisi ile ETS birlikte kullanılmaktadır.

İddianın kaynağı ne olabilir?

Karbon fiyatlandırmasına ilişkin kamuoyu tartışmalarında farklı düzenlemeler sıklıkla birbirine karışmaktadır. Örneğin AB, binalarda ve karayolu taşımacılığında kullanılan yakıtları kapsayan ikinci bir emisyon ticaret sistemi (ETS2) kurmuş, ancak uygulamanın başlangıcını 2028’e ertelemiştir. Bu sistem AB’de yakıt tedarikçilerini kapsamakta olup Türkiye’de uygulanmamaktadır.

Karbon fiyatlandırmasına ilişkin iddiaların doğruluğu, Resmî Gazete, İklim Değişikliği Başkanlığı ve ilgili bakanlıkların resmî duyuruları üzerinden kontrol edilebilmektedir.

Sık sorulan sorular

Vatandaşlar ileride karbon vergisi ödeyecek mi?

Bu yazının yayımlandığı tarih itibarıyla bireylere yönelik bir karbon vergisi düzenlemesi bulunmamaktadır. Yeni bir düzenleme yapılması durumunda bu yazı güncellenecektir.

Karbon fiyatı ürün fiyatlarına yansır mı?

ETS kapsamındaki tesislerin karbon maliyetleri, zamanla ürettikleri elektrik, çimento veya çelik gibi ürünlerin fiyatlarına dolaylı olarak yansıyabilmektedir. Bu, bireylere doğrudan uygulanan bir vergi değildir.